Cách Sinh Tồn Trong Rừng Nhiệt Đới: Bảo Vệ Cơ Thể Giữa Mưa Và Bùn
▶ CHƠI MIỄN PHÍ NGAYKhông cần cài đặt · Điện thoại hoặc máy tính · 3–5 phút mỗi lượtTrong rừng nhiệt đới, thứ quật ngã con người thường không phải thú dữ mà là nước, muỗi, chân ướt và nắng nóng. Ở mặt trận Thái Bình Dương trong Thế chiến II, sốt rét và bệnh tiêu chảy cũng là kẻ thù đáng sợ chẳng kém gì đạn. Bài viết này tổng hợp các mẹo có thể áp dụng khi du lịch·hoạt động ngoài trời ngày nay, dựa trên tài liệu công khai của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Sổ tay sinh tồn Lục quân Hoa Kỳ (FM 21-76) và các nguồn khác.
1. Nước: đun sôi hoặc khử trùng, rồi đợi
- Ngay cả nước suối·nước mưa trông trong cũng có thể chứa vi khuẩn·virus·ký sinh trùng gây tiêu chảy.
- Cách chắc chắn nhất là đun sôi sùng sục trên 1 phút (ở độ cao trên khoảng 2.000m thì 3 phút) (CDC).
- Nếu không đun được, hãy dùng viên lọc nước·chất khử trùng và đợi đủ thời gian ghi trên sản phẩm rồi mới uống. Nước bùn thì lọc qua vải và để lắng trước.
- Quân Mỹ trong Thế chiến II dùng 1 viên Halazone để khử trùng một bi-đông (khoảng 1 quart) nước và đợi 30 phút.
2. Sốt rét: thuốc phòng và chống muỗi
- Trước khi đến vùng có nguy cơ sốt rét, hãy tư vấn bác sĩ về thuốc phòng, và uống thuốc được kê đầy đủ, không bỏ liều, cho đến ngày quy định (CDC).
- Dùng kết hợp áo dài tay·quần dài, thuốc chống muỗi và màn. Muỗi đặc biệt nhiều vào lúc chạng vạng và ban đêm.
- Nếu bị sốt trong chuyến đi hoặc sau khi về, hãy đi khám ngay và cho biết nơi đã đến.
- Một dòng lịch sử: trong Thế chiến II từng có tin đồn "thuốc sốt rét Atabrine gây vô sinh", nhưng điều đó không đúng sự thật (tạp chí khoa học của CDC).
3. Đỉa: đừng giật, hãy đẩy ra
Gỡ đỉa bằng cách dùng móng tay đẩy bên cạnh giác hút. Dùng muối·lửa·thuốc lá·cồn hay cố giật mạnh có thể làm vết thương nặng thêm. Sau khi gỡ, rửa và che vết thương. Máu chảy một lúc là chuyện thường gặp (hướng dẫn y học du lịch như NHS Anh). Nhét gấu quần dài vào trong tất, dùng xà cạp·thuốc chống côn trùng thì đỉa ít bám hơn.
4. Chân ướt: hong khô, thay tất, xoa bóp
Để chân ướt lâu trong mưa và bùn có thể mắc bệnh chân ngâm nước (bệnh chân hào) và bệnh da, khiến việc đi lại khó khăn. Mỗi ngày ít nhất một lần, hãy cởi giày, hong khô và xoa bóp chân, rồi thay tất khô. Cất tất dự phòng trong túi chống nước (hướng dẫn của Viện Quốc gia về An toàn và Sức khỏe Nghề nghiệp thuộc CDC Hoa Kỳ).
5. Nắng nóng và kiệt sức
Mang vác đi bộ ở vùng nhiệt đới, cơ thể mất nước nhanh qua mồ hôi. Hãy uống nước thường xuyên, từng chút một và nghỉ trong bóng râm. Nếu chóng mặt·đau đầu·buồn nôn·lú lẫn, hãy dừng ngay và làm mát cơ thể. Nếu ý thức mơ hồ, đó là tình huống cấp cứu (hướng dẫn bệnh do nhiệt của CDC).
6. Rắn: đừng đụng vào, để nó đi qua
Phần lớn các vụ bị rắn cắn xảy ra khi cố bắt hoặc đuổi rắn. Khi gặp rắn, hãy đứng yên rồi từ từ lùi lại. Nếu bị cắn, hãy giữ bình tĩnh, cố định chi bị cắn cho bất động và nhanh chóng đến bệnh viện. Không rạch, không hút, không buộc chặt (WHO).
7. Qua sông nước lũ
- Nếu không cần qua thì đừng qua. Khi mưa tạnh, nước thường rút khá nhanh.
- Nếu buộc phải qua, hãy chọn chỗ rộng và nông, cởi bỏ hành lý nặng hoặc nới dây đeo để có thể tháo ra nếu bị ngã xuống nước.
- Nắm dây thừng hoặc bám vào nhau, nghiêng người xiên về phía thượng nguồn và kéo lê chân mà qua (Sổ tay sinh tồn Lục quân Hoa Kỳ FM 21-76).
- Những cây cầu·thân gỗ không rõ có thể đã bị nước xói, đừng tùy tiện tin vào chúng.
8. Lắng nghe người địa phương
Người hiểu mảnh đất nhất là những người sống ở đó. Hãy tôn trọng chỉ dẫn của người địa phương về đường đi·con nước·những chỗ nguy hiểm, và làm theo thông tin đáng tin cậy thay vì "đường tắt" chưa được xác minh. Ở Leyte năm 1944, thông tin của du kích Philippines cũng đã giúp quân Mỹ.
9. Nếu bị lạc: dừng lại, báo tin, để được nhìn thấy
Nếu bị lạc, thay vì tiếp tục đi, hãy dừng lại, báo vị trí bằng điện thoại·bộ đàm, và ra chỗ thoáng nhìn thấy bầu trời để phát tín hiệu theo bộ ba, thật lớn, bằng vải sáng màu·khói·gương. Ban đêm đừng tùy tiện di chuyển (Sổ tay sinh tồn Lục quân Hoa Kỳ).
Câu hỏi thường gặp
Trong rừng có thể uống thẳng nước mưa không?
Nước mưa cũng có thể bị nhiễm bẩn từ vật chứa·tấm vải hứng nước. Nếu được, hãy đun sôi hoặc cho chất khử trùng và đợi đủ thời gian quy định rồi mới uống.
Có nhất thiết phải uống thuốc phòng sốt rét không?
Nếu đến vùng có nguy cơ, nên tư vấn bác sĩ trước khi xuất cảnh để được kê đơn. Loại thuốc và thời gian dùng khác nhau tùy khu vực và tình trạng sức khỏe, nên hãy làm theo chỉ dẫn của bác sĩ.
Không được gỡ đỉa bằng muối hay lửa sao?
Không khuyến khích. Đỉa có thể nôn ngược ra khiến vết thương nặng thêm. Hãy dùng móng tay đẩy bên cạnh giác hút để gỡ, rồi rửa và che vết thương.
Chân tôi bị trắng bệch, nhăn nheo. Phải làm sao?
Cởi giày và tất, hong khô và xoa bóp chân cho máu lưu thông rồi thay tất khô. Nếu đau·phồng rộp·giảm cảm giác kéo dài, hãy đi khám.
Bị rắn cắn có cần hút nọc ra không?
Không. Đừng rạch, hút hay buộc chặt; hãy cố định vùng bị cắn cho bất động rồi nhanh chóng đến bệnh viện (WHO).
Có thể bơi qua sông nước lũ không?
Rất nguy hiểm. Chỉ cần dòng chảy ngang gối cũng có thể cuốn người đi. Nếu có thể chờ, hãy đợi đến khi nước rút.